SA8000

TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI SA8000

Download

SOCIAL ACCOUNTABILITY 8000

1.   Giới thiệu chung

 SA 8000 được Hội đồng công nhận quyền ưu tiên kinh tế thuộc Hội đồng Ưu tiên kinh tế CEPAA (Council on Economic Priorities Accreditation Agency), nay được gọi là SAI (Social Accountability International) xây dựng dựa trên 12 Công ước của Tổ chức lao động quốc tế ILO (International Labor Organization), Công ước của Liên Hiệp Quốc về Quyền Trẻ em và Tuyên bố toàn cầu về Nhân quyền.

 SA 8000 ban hành năm 1997, đưa các yêu cầu về quản trị trách nhiệm xã hội nhằm cải thiện điều kiện làm việc trên toàn cầu.  Đến ngày 01/01/2010, phiên bản SA 8000:2008 chính thức thay phiên bản cũ.

 SA 8000 khuyến khích các doanh nghiệp sản xuất và các tổ chức khác xây dựng, duy trì và áp dụng các việc thực hành tại nơi làm việc mà xã hội có thể chấp nhận. Tiêu chuẩn này được xem là tiêu chuẩn về nơi làm việc có thể được chấp nhận toàn cầu, có thể áp dụng cho các doanh nghiệp ở mọi quy mô lớn, nhỏ ở cả các nước công nghiệp phát triển và đang phát triển. Tuy nhiên, hiện nay tiêu chuẩn đang thu hút được sự chú ý của ngành công nghiệp nhẹ yêu cầu nhiều lao động.

Theo ước lượng, có khoảng 100 triệu trẻ em trên thế giới đang phải lao động hàng ngày, chủ yếu thuộc khu vực Châu Á, Châu Phi và Nam Mỹ. Áp dụng tiêu chuẩn SA 8000, doanh nghiệp không được sử dụng lao động trẻ em. Thêm vào đó, các doanh nghiệp phải cung cấp một môi trường làm việc vệ sinh và an toàn, tôn trọng quyền của người lao động trong việc tham gia công đoàn.

Các doanh nghiệp đề nghị được cấp chứng nhận SA 8000 phải đảm bảo rằng các nhân viên của mình cũng như của các nhà cung cấp không làm việc quá 48 giờ, hoặc 6 ngày một tuần. Hơn nữa, thù lao lao động phải lớn hơn hoặc bằng mức thù lao tối thiểu của ngành hoặc do luật pháp quy định. SA 8000 giúp ngăn ngừa sự lạm dụng lao động trẻ em, lao động tù nhân và đối xử phân biệt lao động nam nữ, dân tộc, tôn giáo, làm tăng trách nhiệm xã hội của người sử dụng lao động ngày càng to lớn, đó là luôn hướng tới điều kiện làm việc ngày càng tốt hơn cho công nhân đang làm việc trong các doanh nghiệp.

SA 8000 tạo ra một bộ quy tắc toàn cầu đối với điều kiện làm việc trong các ngành sản xuất, giúp cho người tiêu dùng ở các nước phát triển tin tưởng rằng hàng hóa mà họ mua và sử dụng, đặc biệt là quần áo, đồ chơi, mỹ phẩm, và đồ điện tử đã được sản xuất phù hợp với bộ tiêu chuẩn được công nhận.

 

2. Mục đích

 

Tiêu chuẩn SA 8000 là cơ sở cho các doanh nghiệp cải thiện được điều kiện làm việc. Mục đích của SA 8000 không phải để khuyến khích hay chấm dứt hợp đồng với các nhà cung cấp, mà nhằm cung cấp hỗ trợ về kỹ thuật và nâng cao nhận thức nhằm nâng cao điều kiện sống và làm việc.

Các doanh nghiệp muốn giữ vững hình ảnh thì không những phải xem xét ảnh hưởng về mặt xã hội từ các hoạt động của chính doanh nghiệp mà còn phải xem xét lại ảnh hưởng toàn diện về mặt xã hội của điều kiện làm việc cho các nhà cung cấp và các đối tác kinh doanh của mình. Thực chất, điều này có nghĩa là kiểm soát và thực hiện việc tôn trọng cũng như đẩy mạnh nhân quyền của toàn thể nhân viên trong suốt chuỗi cung cấp, sản xuất và phân phối.

 

3. Ý nghĩa và lợi ích

 

Theo lý thuyết kinh tế, đầu tư cho yếu tố con người cũng quan trọng như đầu tư cho tư liệu sản xuất. Cải thiện điều kiện lao động cho công nhân thực chất là biện pháp để công nhân gắn bó với nhà máy, tăng năng suất lao động. Nhà máy vận hành tốt, tất yếu lợi nhuận, doanh thu sẽ tăng theo. SA 8000 sẽ là lợi thế thực sự cho hàng hóa Việt Nam thâm nhập những thị trường khó tính, quan tâm nhiều tới điều kiện làm việc của người công nhân tạo ra các sản phẩm ấy.

Việc quản lý theo tiêu chuẩn SA 8000 mang lại lợi ích cho từ người lao động đến doanh nghiệp và các bên liên quan khác:

·        Lợi ích đứng trên quan điểm của người lao động, các tổ chức công đoàn và tổ chức phi chính phủ :

-        Tạo cơ hội để thành lập tổ chức công đoàn và thương lượng tập thể.

-        Là công cụ đào tạo cho người lao động về quyền lao động.

-        Nhận thức của doanh nghiệp về cam kết đảm bảo cho người lao động được làm việc trong môi trường lành mạnh về an toàn, sức khoẻ và môi trường.

·        Lợi ích đứng trên quan điểm của khách hàng:

-        Có niềm tin về sản phẩm được tạo ra trong một môi trường làm việc an toàn và công bằng.

-        Giảm thiểu chi phí giám sát.

-        Các hành động cải tiến liên tục và đánh giá nội bộ và đánh giá định kỳ của bên thứ ba là cơ sở để chứng tỏ uy tín của doanh nghiệp.

·        Lợi ích đứng trên quan điểm của chính doanh nghiệp:

-        Cơ hội để đạt được lợi thế cạnh tranh, thu hút nhiều khách hàng hơn và xâm nhập được vào thị trường mới có yêu cầu cao.

-        Nâng cao hình ảnh doanh nghiệp, tạo niềm tin cho các bên trong sự yên tâm về mặt trách nhiệm xã hội.

-        Giảm chi phí quản lý các yêu cầu xã hội khác nhau.

-        Có vị thế tốt hơn trong thị trường lao động và thể hiện cam kết rõ ràng về các chuẩn mực đạo đức và xã hội giúp cho doanh nghiệp dễ dàng thu hút được các nhân viên giỏi, có kỹ năng.

-        Hấp dẫn đối với các nhân viên và những người thi tuyển vào tổ chức, đặc biệt trong thị trường lao động đang có sự cạnh tranh mãnh mẽ như hiện nay. Đây là yếu tố được xem là chìa khóa cho sự thành công trong thời đại mới.

-        Tăng lòng trung thành và cam kết của người lao động đối với doanh nghiệp.

-        Tránh được các khoản tiền phạt do vi phạm quy định pháp luật về trách nhiệm xã hội.

-        Tỷ lệ sử dụng lao động cao hơn nhờ giảm thiểu các vụ tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp.

-        Giảm mức độ vắng mặt của nhân viên và thay đổi về nhận sự.

-        Phát triển bền vững nhờ thỏa mãn được lực lượng lao động, yếu tố quan trong nhất trong một tổ chức.

-        Nâng cao tinh thần và sự trung thành của nhân viên với tổ chức nhờ điều kiện làm việc tốt hơn.

-        Tăng năng suất, tối ưu hiệu quả quản lý.

-        Có mối quan hệ tốt hơn với khách hàng và có được các khách hàng trung thành.

-        Là giấy thông hành để doanh nghiệp tham dự đấu thầu quốc tế, cũng như đáp ứng nhu cầu mở rộng thị trường khu vực và thế giới. Hiện nay Việt Nam đã là thành viên của WTO, SA 8000 giúp Doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu bắt buộc của những khách hàng tại Châu Mỹ, Châu Âu và Châu Á.

 

 

4. Triết lý

 

“Thương người như thể thương thân”.

Nâng cao trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp và các đối tác kinh doanh của mình sẽ góp phần thúc đẩy năng suất, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển bền vững và tạo thịnh vượng cho xã hội.

 

 

5. Nguyên tắc

 

·        Tuân thủ các quy định về trách nhiệm xã hội của ILO và phù hợp pháp luật của quốc gia về an toàn, lao động, môi trường, công đoàn...

·        Thực hành PDCA – phương pháp quản lý theo hệ thống.

 

·        Đảm bảo một hệ thống tài liệu phù hợp bao gồm cả hồ sơ chứng tỏ sự phù hợp.

·        Trách nhiệm của lãnh đạo.

·        Quan hệ tốt với các bên liên quan.

·        Tập trung vào khách hàng nội bộ.

 

6. Nội dung và các yêu cầu

 

SA 8000 bao gồm các yêu cầu về :

Lao động trẻ em: Bao gồm các vấn đề liên quan đến lao động của trẻ em dưới 14 (hoặc 15 tuổi tùy theo từng quốc gia) và trẻ vị thành niên 14 (15)-18. Không có công nhân làm việc dưới 15 tuổi, tuổi tối thiểu cho các nước đang thực hiện công ước 138 của ILO là 14 tuổi, ngoại trừ các nước đang phát triển, cần có hành động khắc phục khi phát hiện bất cứ trường hợp lao động trẻ em nào.

Lao động cưỡng bức: Bao gồm các vấn đề liên quan đến lao động tù tội, lao động để trả nợ cho người khác v.v.. Không có lao động bắt buộc, bao gồm các hình thức lao động trả nợ hoặc lao động nhà tù, không được phép yêu cầu đặt cọc giấy tờ tùy thân hoặc bằng tiền khi được tuyển dụng vào.

Sức khoẻ và an toàn tại nơi làm việc: Các quy định về vận hành, sử dụng máy móc thiết bị, các điều kiện về môi trường như độ chiếu sáng, độ ồn, độ ô nhiễm không khí, nước và đất, nhiệt độ nơi làm việc hay độ thông thoáng không khí, các theo dõi-chăm sóc y tế thường kỳ và định kỳ (đặc biệt các chế độ cho lao động nữ), các trang thiết bị bảo hộ lao động mà người lao động cần phải được có để sử dụng tùy theo nơi làm việc, các phương tiện thiết bị phòng cháy-chữa cháy cũng như hướng dẫn, thời hạn sử dụng, các vấn đề về phương án di tản và thoát hiểm khi xảy ra cháy nổ, an toàn hóa chất (MSDS). Đảm bảo một môi trường làm việc an toàn và lành mạnh, có các biện pháp ngăn ngừa tai nạn và tổn hại đến an toàn và sức khoẻ, có đầy đủ nhà tắm và nước uống hợp vệ sinh.

Tự do hiệp hội và quyền thương lượng tập thể: Phản ánh quyền thành lập và gia nhập công đoàn và thương lượng tập thể theo sự lựa chọn của người lao động.

Phân biệt đối xử: Các vấn đề về phân biệt đối xử theo các tiêu chuẩn tôn giáo-tín ngưỡng, chủng tộc, đẳng cấp, dân tộc thiểu số, người nước ngoài, tuổi tác, giới tính, tật nguyền, thành viên công đoàn hoặc quan điểm chính trị. Tiêu chuẩn SA 8000 không cho phép có sự phân biệt đối xử.

Kỷ luật lao động: Các vấn đề liên quan đến các hình thức kỷ luật được phép và không được phép (đánh đập, roi vọt, sỉ nhục, đuổi việc, hạ bậc lương, quấy rối tình dục v.v). Không có hình phạt về thể xác, tinh thần và sỉ nhục bằng lời nói.

Giờ làm việc: Tuân thủ theo luật áp dụng và các tiêu chuẩn công nghiệp về số giờ làm việc trong bất kỳ trường hợp nào, thời gian làm việc bình thường không vượt quá 48 giờ/tuần và cứ bảy ngày làm việc thì phải sắp xếp ít nhất một ngày nghỉ cho nhân viên; phải đảm bảo rằng giờ làm thêm (hơn 48 giờ/tuần) không được vượt quá 12

giờ/người/tuần, trừ những trường hợp ngoại lệ và những hoàn cảnh kinh doanh đặc biệt trong thời gian ngắn và công việc làm thêm giờ luôn nhận được mức thù lao đúng mức. Quy định tương thích với các tiêu chuẩn trong bộ Luật lao động của từng quốc gia cũng như các tiêu chuẩn của ILO về thời gian làm việc thông thường, lao động thêm giờ, các ưu đãi về thời gian làm việc đối với lao động nữ (trong hay ngoài thời kỳ thai sản và nuôi con nhỏ dưới 12 tháng tuổi).

Thù lao: Lương và các phúc lợi xã hội khác (bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế v.v): Tiền lương trả cho thời gian làm việc một tuần phải đáp ứng được với luật pháp và tiêu chuẩn ngành và phải đủ để đáp ứng được với nhu cầu cơ bản của người lao động và gia đình họ; không được áp dụng hình thức xử phạt bằng cách trừ lương.

Hệ thống quản lý Doanh nghiệp: Các vấn đề về quản lý của người sử dụng lao động, bao gồm các vấn đề liên quan đến quyền được khiếu nại của người lao động và nghĩa vụ phải trả lời hay giải đáp khiếu nại của người sử dụng lao động. Các tổ chức muốn đạt và duy trì chứng chỉ cần xây dựng và kết hợp tiêu chuẩn này với các Hệ thống quản lý và công việc thực tế hiện có tại tổ chức mình.

Hệ thống quản lý bao gồm:

-        Chính sách trách nhiệm xã hội,

-        Đại diện của lãnh đạo,

-        Đại diện SA 8000 của công nhân ,

-        Xem xét của lãnh đạo,

-        Hoạch định và áp dụng,

-        Kiểm soát các nhà cung cấp/ nhà thầu phụ,

-        Giải quyết các cấn đề quan tâm và thực hiện hành động khắc phục,

-        Quan hệ cộng đồng bên ngoài,

-        Quyền xem xét,

-        Lưu trữ hồ sơ.

 

7. Cách thức thực hiện

 

Bước 1 : Lãnh đạo của doanh nghiệp cam kết nhận thức đầy đủ các lợi ích khi áp dụng SA 8000, cam kết đáp ứng các yêu cầu về nguồn lực. Ngoài ra, lãnh đạo cần xác định phương pháp triển khai phù hợp, thời gian thực hiện dự án và mời tổ chức tư vấn, nếu cần thiết .

Bổ nhiệm Đại diện lãnh đạo, thành lập Ban triển khai xây dựng hệ thống trách nhiệm xã hội SA 8000. Thành phần Ban triển khai gồm đại diện ban lãnh đạo và các bộ phận liên quan.

 

Bước 2 : Đánh giá và lập kế hoạch:

-        Đánh giá thực trạng của các hoạt động trách nhiệm xã hội tại doanh nghiệp,

-        Xác định các khoảng cách giữa hoạt động thực tế với yêu cầu của tiêu chuẩn SA 8000,

-        Lập kế hoạch chi tiết cho triển khai dự án tại doanh nghiệp, xác định rõ trách nhiệm các bộ phận liên quan và thời gian thực hiện.

Bước 3 : Xây dựng Hệ thống trách nhiệm xã hội tại doanh nghiệp:

-        Đào tạo nhận thức các yêu cầu của SA 8000 và cách thiết lập văn bản Hệ thống trách nhiệm xã hội cho ban triển khai,

-        Tập thể người lao động của doanh nghiệp tự đề cử người làm đại diện công nhân,

-        Xây dựng hệ thống tài liệu: các bộ phận được phân công soạn thảo, lấy ý kiến đóng góp và ban hành tài liệu theo kế hoạch.

Bước 4 : Áp dụng Hệ thống tài liệu:

-        Đào tạo nhận thức chung về Hệ thống trách nhiệm xã hội cho toàn bộ nhân viên trong Doanh nghiệp,

-        Hướng dẫn các bộ phận áp dụng tài liệu đã viết,

-        Chỉnh sửa tài liệu trên cơ sở thực tế và giải quyết các vấn đề phát sinh (nếu có).

Bước 5 : Đánh giá, cải tiến :

-        Đào tạo đánh giá nội bộ cho các thành viên ban triển khai và một số các thành viên của các bộ phận liên quan,

-        Thực hiện đánh giá nội bộ,

-        Khắc phục và thực hiện các hành động khắc phục sau đánh giá nội bộ.

Bước 6 : Chứng nhận, duy trì và cải tiến Hệ thống trách nhiệm xã hội sau chứng nhận:

-        Doanh nghiệp liên hệ và lựa chọn tổ chức chứng nhận phù hợp và làm thủ tục đăng ký chứng nhận,

-        Đánh giá thử (nếu cần) và đánh giá chứng nhận,

-        Khắc phục và thực hiện các hành động khắc phục sau đánh giá chứng nhận,

-        Duy trì và cải tiến Hệ thống trách nhiệm xã hội sau chứng nhận.

 

 

8. Ví dụ một số tài liệu của hệ thống SA 8000

 

Một số tài liệu điển hình doanh nghiệp cần xây dựng khi áp dụng tiêu chuẩn SA 8000:

-        Chính sách trách nhiệm xã hội,

-        Sổ tay trách nhiệm xã hội,

-        Quy định an toàn sức khoẻ,

-        Thủ tục huấn luyện trách nhiệm xã hội,

-        Quy định không phân biệt đối xử,

-        Thủ tục kiểm soát nhà cung ứng,

-        Thủ tục xử lý khiếu nại và kỷ luật,

-        Thủ tục xử lý lao động trẻ em,

-        Hướng dẫn xử lý tai nạn lao động,

-        Phương án thoát hiểm,

-        Hướng dẫn sử dụng bình PCCC,

-        Bảng phân tích theo dõi giờ làm thêm và phân tích nguyên nhân.

 

 

9. Tài liệu tham khảo

 

Một số tài liệu quan trọng hỗ trợ các kiểm toán viên và quá trình thực hiện Tiêu chuẩn SA 8000 như: Tài liệu Hướng dẫn Tiêu chuẩn SA8000 (SA8000®Guidance Document); Văn bản Soạn thảo Tiêu chuẩn SA8000:2008 (The SA8000®:2008 Drafters' Notes); Các câu hỏi thường gặp về Tiêu chuẩn SA8000 (SA8000® Frequently Asked Questions) đang tải lần đầu tiên vào tháng 1/2010 và thường xuyên được cập nhật.
Để biết thêm thông tin chi tiết về các tài liệu này xin vui lòng truy cập website chính thức của SAI:
http://www.sa-intl.org/

Địa chỉ của SAI:
Social Accountability International
220 East 23rd Street, Suite 605,  New York, NY 10010
Phone: 212-684-1414
Fax: 212-684-1515
Email: info@sa-intl.org


Các bản tin khác